عملیات کاشت و پرورش زعفران و خواص درمانی آن

عملیات کاشت و پرورش زعفران و خواص درمانی آن
عملیات کاشت و پرورش زعفران و خواص درمانی آن

عملیات کاشت و پرورش زعفران و خواص درمانی آن

زعفران گیاهی چند ساله دارای پیازاست. پیاز زعفران دارای غلاف قهوه ای رنگی می باشد. گیاه زعفران شامل ساقه و شش گلبرگ بنفش رنگ و 3 رشته کلاله قرمز رنگ بوده که قسمت مورد استفاده آن، کلاله نارنجی رنگ گل زعفران است. کلاله زعفران منبع چربی، املاح معدنی و موسیلاژ می باشد.
روش تکثیر زعفران توسط غده زیر زمینی بنه انجام می شود. وجود اسانس بی رنگ تروپن دار و یک ترکیب اکسیژن دار همراه با سینئول به نام "سافرانال" در گیاه زعفران، دلیل عطر و بوی آن است. طعم دلنشین زعفران مربوط به هیتروزید تلخ "پیکروکروسین"  و رنگین بودن آن مربوط به دلیل وجود ماده ای به نام "کروسین" است.
 
آب و هوای مناسب برای کاشت زعفران
زعفران گیاهی گرمسیری بوده و در مناطقی با آب و هوای معتدل که دارای تابستان های گرم و خشک و آفتابی و پاییز و زمستان نسبتا ملایم هستند، کشت می شود. مرداد تا مهر ماه زمان کاشت زعفران می باشد.
دوره بیداری و فعالیت پیاز زعفران حدود آبان تا اردیبهشت ماه بوده و در فصل تابستان فعالیتی ندارد. با شروع فصل گرما، برگ های گیاه زعفران زرد شده و خشک می شود و پیاز به خواب می رود. در نتیجه زمین های گرم و خشک جای مناسبی برای کشت زعفران است.
 
زمین مناسب برای کاشت زعفران
آنچه در کشت زعفران باید مورد توجه قرار گیرد، تهیه زمین به منظور کاشت این گیاه است. بنا به گفته کارشناسان، بهترین نوع خاک برای کاشت گیاه زعفران، خاک شنی ـ رسی همراه با مقدار کمی آهک می باشد.
گیاه زعفران در زمین های رسی شور و خیلی شنی رشد نمی کند،  PH  خاکی که زعفران در آن کشت می شود باید بین 8 ـ 7 باشد، همچنین کشت گیاه زعفران باید در زمینی باشد که از چند سال قبل در آن گیاه زعفران کشت نشده باشد، نکته قابل توجه آنکه خاک زمین باید حاصلخیز و شیرین بوده و فاقد علف های هرز باشد.
ابتدا در فصل پائیز یا زمستان زمین مورد نظر را شخم عمیق زده و درصورت نامناسب بودن شرایط، می توان شخم را در پایان فصل بهار یا اوایل تیرماه انجام داد.
روش کاشت زعفران به صورت مکانیزه به این صورت است که زمین را در پاییز سال قبل از کشت، با گاو آهن شخم عمیق زده و در فصل بهار یعنی پس از پایان باران های بهاری، خاک را شخم متوسط زده که با این کارعلاوه بر سله شکنی، خاک را از وجود علف های هرز پاک می کنند. پس از آن در فصل مرداد یا شهریور 80 - 40 تن کود حیوانی و 200 کیلوگرم فسفات آمونیوم روی زمین پخش کرده و زمین را به صورت فارو درمی آورند و با این کار، زمین را برای کاشت زعفران آماده می کنند.
 
زمان مناسب برای کاشت زعفران
بهترین زمان کاشت زعفران از مرداد ماه تا مهر ماه می باشد. پس از کاشت پیاز زعفران به مدت 4 الی 7 سال و در بعضی مناطق تا 10 سال باقی می ماند و محصول می دهد و نیازی به کاشت مجدد زعفران در سال های بعد نیست.
 
مراحل کاشت پیاز زعفران
اولین مرحله برای کاشت پیاز زعفران این است که چاله های یک ردیف را با بیل درمی آورده و داخل هر چاله 3-15 پیاز قرار می دهند. نکته قابل توجه در این مرحله این است که عمق کاشت پیاز زعفران 20 - 15 سانتیمتر باید در نظر گرفته شود و هنگام کاشت، سر پیازها باید رو به بالا باشد. دلیل قرار دادن پیاز زغفران در عمق 20 سانتیمتری، این است که در زمستان از سرما و یخبندان و در تابستان از گرما زدگی  در امان می ماند.
معمولا برای کاشت زعفران 4 یا 5 نفر حضور داشته و یک نفر با بیل چاله ها را درمی آورد و دو نفر پیازهای قابل کشت زعفران را به صورت دسته های 3 تا 5 یا 15  تائی مرتب می کنند و نفر چهارم نیز پیازها را در داخل چاله ها قرار می دهد و در آخر، سطح مزرعه که نامسطح شده را با بیل یا ماله صاف و فشرده کرده تا پیازها به خاک بچسبند. زمینی که در آن پیاز زعفران کشت شده، به همین صورت تا زمان آبیاری پائیزه رها می شود.           مرجبه بعد به این صورت است که قبل از آبیاری حدود 20 تا 10 تن کود حیوانی کاملا پوسیده روی سطح زمین پخش می کنند.
 
مقدار و نوع پیاز برای کاشت زعفران
پیاز زعفران باید شاداب و عاری از هر نوع بیماری، درشت، سالم و بدون زخم باشد. سن پیاز زعفران باید بیشتر از 7 سال باشد. قبل از کاشت، پوست های اضافی و کپه هر پیاز را جدا می کنند. بهتر است قبل از کاشت زعفران با سموم جیوه ای از قبیل سرزان، تری تیزان، گرانوزال و برای هر 100 کیلو پیاز 500 ـ 300 گرم سم مصرف کرد تا غده ها پس از کاشت زعفران از گزند آفات و امراض در امان باشند.
مقدار لازم پیاز برای کاشت زعفران در هر هکتار، 2 تن است. درصورتیکه در سال هفتم به بعد غده ها از زیر خاک بیرون آورده نشوند، گیاه زعفران ضعیف شده و غده ها پوک می شوند و پس از یکی دو سال از بین می روند. بنا به گفته کارشناسان، مقدار غده ای که در سال هفتم می توان از زمین بیرون آورد، 5 برابر مقدار کشت شده در سال اول می باشد.
 
نوع کود برای کاشت زعفران
گیاه زعفران برای رشد به مواد غذایی فراوان نیاز دارد، یکی از مهمترین مواد برای رشد این گیاه، کود پوسیده جیوانی بوده و از از دادن کود تازه حیوانی باید خودداری شود. مصرف 100 کیلو کود اوره به همراه 15 ـ 10 تن کود حیوانی برای هر سه سال یک بار، بهترین پیشنهاد برای کشاورز زعفران کار است.
 
نحوه آبیاری بعد از کاشت زعفران
پس از کاشت پیاز زعفران تا زمان برداشت محصول مزرعه را فقط یک بار باید آبیاری نمود
پس از کاشت پیاز زعفران، باید زمین را بلافاصله آبیاری کرده و در صورتیکه قبل از کاشت زعفران، مزرعه آبیاری شده باشد، آبیاری چند روز بعد از کاشت انجام می شود. زعفران در برابر کم آبی گیاهی مقاوم است. اولین آبیاری پاییزه باید 15 روز قبل از بیرون آمدن ساقه گل ها انجام شود.
پس از کاشت پیاز زعفران تا زمان برداشت محصول، فقط یک بار باید مزرعه را آبیاری کرد، زیرا زعفران گیاهی مخصوص مناطق خشک بوده و به آب زیاد احتیاج ندارد.
 
مرحله سله شکنی پس از کاشت زعفران
پس از اولین آبیاری و به محض گاورو شدن زمین، سطح مزرعه به نحوی که پیازها صدمه نبینند باید سله شکنی شود. بهترین وسیله سله شکنی گاو آهن ایرانی و کولتیواتر، کج بیل و بیل شیار دار است. سله شکنی باعث می شود که گل ها به آسانی از خاک بیرون آمده و کود حیوانی با خاک مخلوط شود.
وجین مزرعه هر زمان که علف های هرز رشد کردند، ضروری بوده و در مزارع زعفران، اولین وجین بعد از آبیاری دوم انجام شده که باعث از بین رفتن علف های هرز می شود.
 
عملیات برداشت زعفران
مزرعه زعفران در سال اول محصول قابل توجهی نداشته و تنها تعدادی از غده که درشت بوده و ذخیره غذایی کافی داشته اند، محصول می دهند. اواسط آبان ماه گل های بنفش رنگی در مزرعه دیده شده که به محض پیدایش اولین گل، برداشت زعفران آغاز می شود که تقریبا سه هفته ادامه دارد.
زمان ظاهر شدن گل های زعفران، مزرعه خوش منظره، معطر و به رنگ ارغوانی یا بنفش خوش رنگی در می آید و یکی از زیباترین چشم اندازهای طبیعت را زمانی می توان دید که مزرعه زعفران به گل نشسته است.
چیدن گل ها پیش از آنکه خورشید صبحگاهی اشعه نارنجی خود را بر مزرعه پوشیده از گل بتاباند، آغاز شده و تا ساعت 9 صبح ادامه می یابد. عملیات گل چینی حدود 25 ـ 15 روز طول می کشد.
 
ارزش غذایی زعفران
زعفران خوش طعم ترین و خوش رنگ ترین چاشنی غذا می باشد. زعفران باعث کاهش چربی و کلسترول خون شده، آرام بخش، اشتها آور، تقویت کننده حافظه، ضد اسپاسم، پیشگیری کننده از بیماری های قلبی و سرطان و کاهش دهنده فشار خون است.
 
همچنین گیاه زعفران برای درمان بیماری آسم، درمان معده درد، درمان کم خونی، بیماری های پوستی، بیماری های چشم، عفونت ادراری، یرقان، رفع نفخ شکم و پیش انداختن قاعدگی استفاده می شود.
 
  • 1396/08/27
  • گروه بلاگ: سلامت
  • بازدید: 170